• سال 93

 

يادگيري مبتني بر مسأله


یادگیری مبتنی بر مسأله                                                     Problem based Learning 

   دكتر مريم حسيني ابريشمي
كارشناس مسئول  برنامه ريزي                                                                                                 

یکی از مشکلاتی که در آموزش به شیوه سنتی مطرح می باشد عدم توانمندی فراگیرندگان در کاربرد اطلاعات علمی در شرایط واقعی و انجام وظایف حرفه ای می باشد. فراگیرندگان اغلب مطالبی را که با شیوه های سنتی فرا می گیرند پس از مدتی به فراموشی می سپارند. بدین خاطر متخصصین علوم تعلیم و تربیت شیوه دیگری را تحت عنوان یادگیری بر پایه طرح مساله مطرح ساختند که در سال های اخیر مورد استفاده اکثر دانشگاه ها در کشورهای مختلف قرار گرفته است.

منشأ یادگیری مبتنی بر مساله در علوم پزشکی است، جایی که بیشتر رشد اولیه این روش در آن به وقوع پیوسته است.

یادگیری مبتنی بر مسأله یک روش طراحی و ارایه درس است که مسائل صحنه عمل یا زندگی واقعی را به عنوان محرکی برای یادگیری فراگیرنده به کار می برد و مستلزم فعالیت فراگیرنده - به طور مستقل یا در گروه های همکاری برای یادگیری از مسائل است. فراگیرندگان برای فهم مسأله دست به کار می شوند و تحت راهنمایی مدرسین،آنچه رانمی دانند و آنچه را که نیاز دارند، به منظور درک مسأله (نه ضرورتاً فقط حل مسله) بدانند، توصیف می کنند.

آموزش مبتنی بر مسأله، به طور معمول در گروه های 5 تا 10 نفره با یک مدرس اجرا می شود. اعضاء هر گروه تا آخر دوره با هم کار می کنند مگر در مواردی که با توصیه راهنما تغییراتی در اعضای گروه داده شود. قاعدتاً حضور مدرس تسهیل کننده فرایند یادگیری است، نه فراهم آورنده محتوای آن. لذا توجه به دو جز اصلی PBL (راهنما و فراگیر) هسته اصلی آموزش در این روش فراگیر می باشد.

 انتخاب مسأله

انتخاب مسأله یکی از مهمترین موارد طراحی این شیوه است. مسائل باید از نوعی باشند که فراگیرندگان بعد از فراغت از تحصیل با آن مواجه خواهند شد. همچنین نباید با جواب های ساده قابل پاسخگویی بوده بلکه باید به حد کافی پیچیده باشند تا فراگیرندگان را در فرآیند حل مسأله مجذوب کنند. به طور کلی مسائل باید حرفه ای باشد تا ایجاب کند فراگیرندگان فرآیند زیر را طی کنند:

1- تحلیل مسأله

2- انتخاب دانش مورد نیاز برای درک و حل مسأله

3- توافق درباره وظایف یادگیری مستقلی که باید انجام شود.

4- توافق درباره زمانی که وظایف یادگیری، تمام شده تلقی خواهد شد.

5- به کار بردن دانش جدید کسب شده برای حل مسأله

6- اجرای دوباره این چرخه در صورت لزوم

هر مسأله ای که در PBL طرح می شود، معمولاً به سه جلسه وقت نیاز دارد (البته به تناسب ساده تر بودن مسأله ممکن است کمتر طول بکشد) هر جلسه PBL معمولاً بین 3-2 ساعت است و اصولاً تعداد جلسات به سطح علمی فراگیران، موضوع اهداف جلسه و نظر راهنما بستگی دارد.

 مزایا

- افزایش مهارت یادگیری از طریق خودآموزی (Self Directed Learning)

- تقویت قدرت استدلال، تفکر منطقی و افزایش کنجکاوی فراگیرندگان

- فراهم ساختن شرایط مناسب برای اطلاعات ارزشمند و آموخته های جدید با دیگران

- فراگیرندگان می آموزند:

- اطلاعات را چگونه جمع آوری کنند؟

- با چه روشی اطلاعات جمع آوری شده را تجزیه و تحلیل و ارزش گذاری کنند؟

- چگونه نتیجه گیری و قضاوت کنند؟

- انگیزه فراگیرندگان برای آموزش مستمر، کسب مهارت و کوشش برای یافتن راه حل های مناسب برای مسائلی که مواجه می شوند، افزایش می یابد.

- آموزش براساس دانشجو محوری است و نقش استاد هماهنگ کننده است.

 محدودیت ها

- اغلب تغییر شیوه آموزش از روش سنتی به روش یادگیری براساس طرح مسأله برای مدرس و فراگیرنده دشوار است.

- تأمین امکانات لازم برای آموزش تعداد زیاد فراگیرندگان با این روش مشکل می باشد.

- مدرس لازم است زمان بیشتری را برای فراگیرنده در نظر بگیرد.

- زمان مورد نیاز برای فراگیری تمامی مطلب طولانی تر می باشد.

روش اجرا

مراحل اجرا در روش یادگیری براساس طرح مساله به شرح زیر می باشد:

1- تشکیل گروه های 5 و یا 7 نفره از فراگیرندگان با حضور یک نفر استاد راهنما (مدرس)

2- طرح یک مسأله آموزشی توسط مدرس و ارائه آن در گروه به منظور:

- جمع آوری اطلاعات موجود در مسأله

- طرح سوالات با توجه به اطلاعات موجود

 - ارائه فرضیه در ارتباط با سوالات

- تعیین موارد یادگیری برای مطالعه توسط هر یک از فراگیرندگان

3- ارائه مطالب جمع آوری شده توسط هر یک از فراگیرندگان گروه در جلسه بعد

4- تجزیه و تحلیل اطلاعات در ارتباط با مسأله و یافتن راه حل مناسب

 منابع:

- کنن (Canon.R.A)و نیبل (Newble D.) (1385). راهنمای بهبود تدریس در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی (ترجمه دکتر احمد رضا نصر، حسین زارع،
دکتر محمد جعفر پاک سرشت) اصفهان -  دانشگاه اصفهان

- سلمانزاده ح و همکاران (1377). آموزش پزشکی. تهران. مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی ایران.

- عزیزی ف (1382). آموزش علوم پزشکی چالش ها و چشم اندازها، تهران. معاونت آموزشی و امور دانشجویی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

-          Galbraith M.W (2003) – Adult Learning Method (1stEd) Malabar, Fia: Krieger.

 

مطالب تصادفی

بازديدكنندگان

امروز: 136
ديروز:79
اين هفته: 661
هفته‌ي گذشته: 1306
اين ماه: 3150
ماه گذشته: 5245
افراد آنلاين:1
اعضا ی آنلاین : 0
مهمان آنلاین : 1

اوقات شرعی

دانشگاه علوم پزشکی مشهد | Mashhad University of Medical Sciences | جامعة مشهد للعلوم الطبية
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت مربوط به دانشگاه علوم پزشکی مشهد می باشد. هرگونه کپی برداری از مطالب آن تنها با ذکر منبع بلامانع است.